वासिङ्टन डिसी । विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य मंगलबार केही घटेको छ, जसले अघिल्लो सत्रमा देखिएको तीव्र वृद्धिपछि बजारमा आंशिक स्थिरता आएको संकेत दिएको छ । अमेरिकी नौसेनाले इरानद्वारा बन्द गरिएको रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण स्ट्रेट अफ होर्मुज जलमार्ग पुनः खोल्ने सम्भावना देखाएपछि तेलको मूल्यमा गिरावट आएको हो ।
यसअघि तेलको मूल्य करिब ६ प्रतिशतले बढेको थियो, जुन आपूर्ति अवरोध हुने त्रासका कारण भएको वृद्धि मानिएको थियो । तर पश्चिम एसियाबाट पुनः तेल आपूर्ति सुरु हुन सक्ने संकेतले बजारमा सकारात्मक प्रभाव पारेको छ र लगानीकर्तामा केही हदसम्म आत्मविश्वास फर्किएको देखिएको छ ।
अमेरिकाले सोमबार होर्मुज जलमार्गमा व्यावसायिक जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्न नयाँ सैन्य अपरेशन सार्वजनिक गरेको थियो । यो कदम अन्तर्राष्ट्रिय तेल आपूर्ति सहज बनाउने र विश्व व्यापारमा आएको जोखिम कम गर्ने उद्देश्यले चालिएको हो ।
यसैबीच, विश्वव्यापी सिपिङ कम्पनी मेर्सक ले आफ्नो अमेरिकी झण्डावाहक जहाज ‘एलायन्स फेयरफ्याक्स’ अमेरिकी सैन्य सुरक्षामा सफलतापूर्वक खाडी क्षेत्रबाट बाहिरिएको जानकारी दिएको छ । यस घटनाले तत्कालका लागि आपूर्ति पूर्ण रूपमा अवरुद्ध हुने आशंकालाई केही हदसम्म कम गरिदिएको छ ।
मंगलबार जुलाई महिनाका लागि ब्रेन्ट क्रुड आयल फ्युचर्स ६८ सेन्ट अर्थात् ०.६ प्रतिशतले घटेर प्रति ब्यारेल ११३.७६ डलरमा झरेको छ । त्यस्तै, अमेरिकी वेस्ट टेक्सस इन्टरमिडिएट (डब्लूटीआई) क्रुड १.५९ डलर अर्थात् १.५ प्रतिशतले घटेर १०४.८३ डलरमा कारोबार भएको छ ।
केसीएम ट्रेडका प्रमुख बजार विश्लेषक टिम वाटेररका अनुसार सैन्य सुरक्षामा जहाजहरू सुरक्षित रूपमा बाहिरिनु सकारात्मक संकेत भए पनि यसलाई जलमार्ग पूर्ण रूपमा खुलिसकेको मान्न सकिँदैन । उनले अझै जोखिम कायमै रहेको चेतावनी दिएका छन् ।
क्षेत्रीय तनाव अझै कम भएको छैन । अमेरिकी कदमको प्रतिकारस्वरूप इरानले सोमबार खाडी क्षेत्रमा विभिन्न आक्रमणहरू गरेको बताइएको छ । स्ट्रेट अफ होर्मुज मा नियन्त्रणका लागि अमेरिका र इरानबीच तनाव जारी छ, जहाँबाट विश्वको कुल तेल तथा ग्यास आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत प्रवाह हुने गर्दछ ।
गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही सुरु गरेपछि तेहरानले यो महत्त्वपूर्ण जलमार्ग बन्द गरेको थियो । पछिल्ला हप्ताहरूमा युद्धविराम घोषणा भए पनि अमेरिकी नौसेनाको सक्रियता र जहाजहरूको सुरक्षाका लागि गरिएको हस्तक्षेपलाई कतिपय विश्लेषकहरूले द्वन्द्वको थप विस्तारका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।
तेल आपूर्तिमा आएको अवरोधले विश्वव्यापी ऊर्जा संकट झनै गहिरिँदै गएको छ । सेभरन का अध्यक्ष तथा सीईओ माइक विर्थले होर्मुज जलमार्ग लामो समयसम्म बन्द रहे विश्वभर वास्तविक रूपमा तेलको अभाव देखिन सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।
त्यस्तै, गोल्डम्यान साक्स ले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो प्रतिवेदनमा विश्वव्यापी तेल भण्डारण पछिल्ला आठ वर्षयताकै न्यून स्तरमा झर्न लागेको उल्लेख गरिएको छ । बजार विश्लेषक टोनी स्यामोरका अनुसार व्यापारिक भण्डार, रणनीतिक मौज्दात तथा समुद्रमा रहेका तेल भण्डारणहरू तीव्र गतिमा घटिरहेका छन्, जसका कारण आगामी दिनमा तेलको मूल्य पुनः बढ्ने दबाब कायम रहने सम्भावना छ ।
